He tata ki te 80 tau e ngaro ana, kua whakahokia mai he taonga whakahirahira o te hītori Māori ki ōna uri. Ko te pukapuka īnoi a te Pīhopa tuatahi o Aotearoa, a Frederick Bennett, kua hoki atu ki te marae o Te Papaiōuru, ki te whānau Bennett ōtirā ki te iwi o Ngāti Whakaue.
I koha tēnei pukapuka e te Pīhopa Suter ki a Frederick Bennett i te tau 1886, i a ia e 14 noa iho ōna tau. Ko tēnei taonga te timatanga o te haerenga o Frederick ki Whakatū ki te ako i te wānanga whakapono o te hāhi Mihinare, ā, ko tēnei hoki te kaupapa i whakaora atu ai ia i te hūnga o te maunga Tarawera i taua tau tonu.
I te tau 1950, i te wā i a Koro Manu i Feilding, i waiho pohehehia te pukapuka ki te whānau Heta o Ngāti Kauwhata i muri i tētahi iriiri. Nō nā tata nei, i kitea e tētahi uri o te whānau Heta te tuhituhinga i roto i te pukapuka, ā, i whakapā atu ki te whānau Bennett kia whakahokia mai ai.
He taonga whakahirahira
I te huihuinga ki te marae o Te Papaiōuru i Ōhinemutu, Rotorua i te Rā Horoi kua hori, i kōrero a Hemana Bennett, he mokopuna a Frederick, mō te hirahira o tēnei hokinga mai ki te kāinga.
“He tino tāonga tēnei pukapuka nā te mea, ko ia te timatanga o te whānau Peneti. He whānau piri ki te hāhi Mihinare, I tupu I roto I te hāhi Mihinare, ka kuhu mai tēnā pukapuka, timatanga o tērā āhuatanga o te whānau Peneti,” hei tā Hemana.
“Ko te pai o tēnei pukapuka mo te whānau, haere whakamua. He whakamaumaharatanga ki ngā uarā, ngā tikanga tuturu o te whānau nei, ma ngā uri whakatupu. Ka kite atu i taua pukapuka, ka ū mai ngā tikanga o a rātou mātua tupuna, kia tika ai i te huarahi, ki tō rātou nei titiro,” hei tāna anō.
I whakaaro nui a Rawiri Waru o Ngāti Whakaue ki te mana o te pukapuka i tana hokinga mai.
“He pīki hītori kei roto i tēnei pukapuka, he kōrero āe, he kōrero nā te atua ēngari, ko te kōrero hoki mo tana haerenga hurihuri noa i te āo, a i tōna wā. Nōreira, ahako he pukapuka, he nui te mana, he nui te mauri hoki o te pukapuka nei, ki ahau,” hei tā Rawiri.
“Te wā i rongo ake ahau i ngā kōrero mo tēnei pukapuka, me tōna hokinga mai, i tino ara ake mai te whakaaro me te aroha hoki ki roto i ahau me te mohio hoki ki ērā tāima nē. I whakaaro nui tia mai o tātou mātua tūpuna i tērā wā ki te atua me te hāhi, ērā momo mea katoa, anei kei tēnei marae,” hei tāna anō.
Kua tau ki tōna ūkaipo
I whakakanohi a Rob Kipa-Williams i te whānau Heta, e harikoa ana ki te whakahoki i te taonga ki tōna ūkaipo.
“Kua mutu te hikoi o te tāonga, kua tau anō ki tōna ūkaipo. So yeah, he mea nui tēnei ki te whānau Heta, kua hoki mai te tāonga ki te whānau,” hei tā Rob Kipa-Williams.
“Kua mutu te hikoi o te tāonga, kua tau anō ki tōna ūkaipo. So yeah, he mea nui tēnei ki te whānau Heta, kua hoki mai te tāonga ki te whānau,” hei tāna.
I te mutunga o te rā, i whakatūwheratia e te tama whakamutunga a Pīhopa Bennett te pukapuka, ki te pānui i ngā karakia i pānuitia ai e tōna pāpā ki te iwi whakapono i ngā tau kua hipa, hei tohu i te otinga o te haerenga roa o tēnei taonga.